Historia

Już na przełomie XVI i XVII wieku w krakowskim środowisku naukowym pojawiła się świadomość znaczenia rozwoju nauk technicznych i inżynieryjnych. Jej głównymi propagatorami byli m.in. Stanisław Grzepski (autor pierwszego polskiego podręcznika miernictwa), Stanisław Pudłowski (badacz uniwersalnej miary długości) oraz Jan Brożek (matematyk, lekarz i historyk nauki). W swoich pracach Brożek podkreślał konieczność powiązania rozwoju myśli naukowej z ekonomicznymi potrzebami kraju. Swój pierwszy wykład z zakresu inżynierii wojskowej wygłosił on w 1627 roku. Jednak dopiero 150 lat później nastąpiły konkretne działania na rzecz rozwoju nauk technicznych. Zostały one zapoczątkowane w ramach reform edukacyjnych zainicjowanych przez Hugona Kołłątaja. Do programu studiów wprowadzono wówczas takie przedmioty jak mechanika, statyka z hydrostatyką, cerometria, hydraulika, hydrografia, a także architektura cywilna i wojskowa.

Przełomowy moment nastąpił w 1834 r. To właśnie wówczas został założony Instytut Techniczny w Krakowie.  Szkoła ta oferowała zarówno ogólne, jak i zawodowe wykształcenie w różnych dziedzinach, takich jak np. inżynieria czy poligrafia. W ciągu ponad stu lat istnienia Instytut przeszedł wiele zmian, a ostatecznie został przekształcony w szkołę średnią pod nazwą Państwowej Szkoły Przemysłowej. Nowe możliwości dla kształcenia inżynieryjnego w Krakowie otworzył okres niepodległości. W 1921 roku na Akademii Górniczej utworzono Katedrę Budownictwa i Inżynierii. Jej kierownikiem został prof. Izydor Stella-Sawicki, którego działalność była ściśle związana z ideą założenia Politechniki Krakowskiej.

Po II wojnie światowej Politechnika Lwowska znalazła się na terytorium ZSRR. Dla Polski stanowiło to utratę najstarszej uczelni technicznej. Zmagający się z ogromem zniszczeń wojennych kraj potrzebował inżynierów, którzy mogliby go odbudować. W odpowiedzi na tę sytuację prof. Stella-Sawicki wystąpił z koncepcją utworzenia w Krakowie wyższej szkoły technicznej. Pomysł poparł prof. Walery Goetel. Wstępnie na ten projekt zgodę ustną wyraził również ówczesny minister oświaty Stanisław Skrzeszewski.

Pod koniec stycznia 1945 r. powołano Komitet Organizacyjny. Jego siedzibą był obiekt przy ul. Straszewskiego 28 oraz budynek „Oleandry” przy ul. 3 Maja 7. Prace organizacyjne ruszyły z dużym zaangażowaniem, o czym świadczy chociażby to, że rejestrację studentów przeprowadzono nieodpłatnie w ramach społecznego czynu. Do kadry dydaktycznej udało się pozyskać wybitnych architektów, takich jak Adolf Szyszko-Bohusz i Jerzy Struszkiewicz. W prace organizacyjne włączyli się też byli profesorowie Politechniki Lwowskiej, m.in. Marian Kamieński i Rudolf Śmiałowski.

31 maja 1945 r. w auli Akademii Górniczej odbyła się inauguracja pierwszego roku akademickiego tymczasowo ulokowanej w Krakowie Politechniki Śląskiej (wówczas władze nie były jeszcze przekonane o potrzebie utworzenia dwóch uczelni o podobnym profilu w południowej Polsce). Uczelnia ta wkrótce przeniosła się do Gliwic, lecz krakowski epizod jej działalności przyczynił się do kontynuowania wykładów w mieście.

Dzięki staraniom prof. Sawickiego, 5 października 1945 r. minister oświaty wyraził zgodę na utworzenie przy Akademii Górniczej wydziałów politechnicznych: architektury, leśnego oraz inżynierii lądowej, wodnej i mierniczej. Miały one odrębną administrację, budżet i Senat. Prof. Sawicki jako prorektor sprawował pełną władzę organizacyjną. Stan niepewności prawnej trwał do 19 listopada 1946 r. Tego dnia został wydany dekret o utworzeniu Wydziałów Politechnicznych na AG, obowiązujący z mocą wsteczną od 1 kwietnia 1945 r. Jest to data, którą uznaje się za moment powstania Politechniki Krakowskiej. W 1947 r. siedziby wydziałów przeniesiono do zaadaptowanych do celów edukacyjnych budynków dawnych koszar przy ul. Warszawskiej.

Pełną niezależność Politechnika Krakowska uzyskała 7 lipca 1954 r. Wówczas to uchwałą Rady Ministrów została ustanowiona Politechnika Krakowska. Pierwszym jej rektorem został prof. Ludomir Śleńdziński.

Politechnika Krakowska szybko zyskała uznanie, a wkrótce po swoim postaniu, na przełomie lat 50. I 60. XX w., włączyła się w proces tworzenia nowych wyższych szkół technicznych w Polsce: Wyższej Szkoły Inżynierskiej w Rzeszowie (1963) i Kielecko-Radomskiej Wyższej Szkoły Inżynierskiej (1967), które w 1974 r. zostały przekształcone w Politechniki – Rzeszowską oraz Świętokrzyską.

Niemal od początku Politechnika Krakowska realizowała rozbudowany program działalności badawczej oraz współpracy z przemysłem. Pozwoliło to trzem z czterech wydziałów zdobyć uprawnienia akademickie do nadawania stopni naukowych doktora i doktora habilitowanego. W 1966 r. utworzony został piąty wydział – Wydział Chemiczny (dziś funkcjonuje on jako Wydział Inżynierii i Technologii Chemicznej). W 1975 r. utworzono Wydział Transportu (obecny Wydział Inżynierii Elektrycznej i Komputerowej). Kolejną jednostkę – Wydział Fizyki, Matematyki i Informatyki – powołano w 1999 r. Od 2019 r. funkcjonuje on jako Wydział Informatyki i Telekomunikacji. W tym samym roku w strukturze uczelni powstał także Wydział Inżynierii Materiałowej i Fizyki.

Rozporządzeniem Rady Ministrów z 30 września 1976 r. uczelni nadane zostało imię Tadeusza Kościuszki – bohatera narodu polskiego i amerykańskiego, znakomitego inżyniera i twórcy wielu nowatorskich projektów dróg oraz budowli fortyfikacyjnych i hydrotechnicznych.

W ciągu 80 lat działalności Politechnika Krakowska wielokrotnie modyfikowała swój program, tak by był dostosowany do aktualnych potrzeb nauki i gospodarki.

Równolegle z rozwojem oferty edukacyjnej poprawiano także infrastrukturę uczelni. Obecnie Politechnika rozmieszczona jest na trzech kampusach: przy ul. Warszawskiej 24, w Czyżynach przy al. Jana Pawła II oraz w Łobzowie przy ul. Podchorążych, w siedzibie dawnego pałacu królewskiego. Do uczelni należy także zabytkowy budynek przy ul. Kanoniczej 1 w Krakowie oraz nowoczesne obiekty sportowe:  pełnowymiarowa hala sportowa przy ul. Kamiennej, hala sportowa i korty tenisowe w Czyżynach oraz Ośrodek Sportów Wodnych w Żywcu.